Cambridge IGCSE Turkish - First Language 0513 — 2005 May/June Paper 2 · Variant 1

This document consists of 4 printed pages. SP (SLM) S70257/2 © UCLES 2005 [Turn over UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education FIRST LANGUAGE TURKISH 0513/02 Paper 2 Reading and Directed Writing May/June 2005 2 hours 15 minutes Additional Materials: Answer Booklet/Paper READ THESE INSTRUCTIONS FIRST If you have been given an Answer Booklet, follow the instructions on the front cover of the Booklet. Write your Centre number, candidate number and name on all the work you hand in. Write in dark blue or black pen on both sides of the paper. Do not use staples, paper clips, highlighters, glue or correction fluid. Answer all questions. At the end of the examination, fasten all your work securely together. The number of marks is given in brackets [ ] at the end of each question or part question. www.XtremePapers.com

2 0513/02/M/J/05 © UCLES 2005 1. Bölüm Metin A ve B’yi dikkatle okuyup 1. ve 2. soruyu cevaplayınız. Metin A Alternatif Tıp ve Modern Tıp Modern tıp dünyası kökeni her kültürde binlerce yıl geriye giden uygulama ve inançlara dayanan geleneksel tıptan söz ederken, ‘alternatif tıp” adını kullanıyor. Alternatif tıbbın genel prensipleri s¸öyle özetlenebilir: • Bedenin kendini iyiles¸tirme konusunda dogˇal bir becerisi vardır. • I . nsan vücudu, çes¸itli parçaların bir toplamı degˇil, bir bütündür. Akıl, duygu ve ruh sagˇlıgˇı beden sagˇlıgˇı kadar önemlidir ve her hastada bunların tümü birlikte degˇerlendirilmelidir. • Çevresel ve toplumsal kos¸ullar insan sagˇlıgˇı üzerinde etkilidir. • Sorunun ana sebebini veya sebeplerini ele almak, mevcut sıkıntıları ortadan kaldırmaktan daha önemlidir. • I . nsanlar es¸siz varlıklardır; bir insana uygulanan bir tedavi bir bas¸kasına aynı s¸ekilde uygulanamaz. • Hastaya kendi gücünü ve degˇerini kavratmak önemlidir; böylece hasta sagˇlıgˇı konusunda asıl sorumlulugˇu üzerine alır ve iyiles¸me sürecine kendisi de aktif olarak katılır. Batı kökenli “modern” tıpta tıp fakülteleri ve hastaneler organlara göre ayrılmıs¸ departmanlardan olus¸ur. Mide hastalıklarına ayrı, kalp rahatsızlıklarına ayrı, beyine ayrı, göze ayrı, kulagˇa ayrı, kemiklere ayrı… Bu yaklas¸ımda departmanlara ayrılmıs¸ hastalıkların arasında bir bagˇ olabilecegˇi düs¸üncesine yer yoktur. Ayrıca beslenmenin sagˇlıklı olma ve hastalıklarla savas¸ma konusundaki rolü de yeterince ciddiye alınmaz. Modern ve Alternatif tıbbın yaklas¸ımlarındaki farklılık kullandıkları araçlara da yansır. Alternatif tıbbın kullandıgˇı araçlar dogˇanın kendisi gibi çes¸itlidir. Beslenme, yoga, tıbbi bitkiler, ayurveda, akupunktur, homeopati, hipnoterapi, kendi kendine hipnoz, masaj, energi çalıs¸ması, inanç terapisi, yas¸am biçiminde degˇis¸iklik gibi birçok metotla insanların sagˇlık ve iyiles¸meye uygun bir yas¸am biçimi yaratmalarına destek olur. Modern tıpta ise hasta; ilaç, cerrahi ve radyasyon kullanılarak iyiles¸tirilmeye çalıs¸ılır. Bu üç yöntem de çogˇu kez vücudun kendi kendini iyiles¸tirme is¸levini bozar. Cerrahi, ilaçlar ve radyasyon, hastalıgˇın sebebini tedavi etmez. Aslında vücudun bir yerine dikkati çeken imdat çıgˇlıkları olan semptomları vücudun bas¸arısızlıgˇı olarak yorumlayıp, onları ortadan kaldırmayı amaçlar. I . laçlar semptomları baskı altına alır; her zaman yüksek risk tas¸ıyan cerrahi, problemin kanıtını ortadan kaldırmaya çalıs¸ır; radyasyon ise, kimyasal ilaçlar gibi, dogˇası geregˇi genelde “yan etkiler” s¸eklinde bilinen zararlara sebebiyet verir. Metin B Alternatif Tıpla I . lgili Sorunlar Alternatif tıp gelis¸mekte olan ülkelerde hep kullanılmıs¸tır. Dünya Sagˇlık Örgütüne göre birçok Afrika ülkesinde dogˇumların çogˇunlugˇu hala yerel, alternatif yöntemlerle gerçekles¸tirilmektedir. Ancak aras¸tırmalar Avrupa, Kuzey Amerika gibi endüstriles¸mis¸ bölgelerde yas¸ayan nüfusun %50’sinden fazlasının da en az bir defa alternatif tıbba bas¸vurdugˇunu göstermektedir. Alternatif tıbbın kullandıgˇı tıbbi bitki ve digˇer dogˇal kaynakların küresel pazarı s¸u anda yılda 60 trilyon Amerikan dolarının üstündedir ve bu miktar sürekli olarak artmaktadır.

3 0513/02/M/J/05 © UCLES 2005 [Turn over Zengin ülkelerde alternatif tıbba tes¸his ya da tedavide gecikilmis¸, modern tıbbın elinden bir s¸ey gelmedigˇi durumlarda bas¸vuruluyor. Seçeneksiz kalmayı kabullenemeyen hasta ve yakınları, kaybedecekleri bir s¸ey kalmadıgˇı düs¸üncesiyle, ulas¸abildikleri her çareyi deneyebiliyorlar. Bu tür tedavi yöntemlerini uygulayan ve önerenler de en çok bu durumdaki hastalara yöneliyorlar. Alternatif tıp uygulamalarının kayıtları çok iyi tutulmadıgˇı, izlemeler yeterli olmadıgˇı için, olumsuz sonuçlar hastalıgˇın türüne ve ileri as¸amada olmasına bagˇlanıp kamuoyuna yansıtılmazken, olumlu sonuçlar tedavi yönteminin yararının kanıtlandıgˇı biçiminde degˇerlendirilip, abartılarak duyuruluyor. Ancak alternatif tıpçılar hiçbir iddialarını somut, tekrarlanabilen, bilimsel aras¸tırmalarla destekleyemezler. I . s¸te onları modern tıptan ayıran da bu gerçektir. Modern tıp egˇitimi, bilimsel yöntemlerle kanıtlanmamıs¸ hiç bir iddiaya güvenmemeyi, klinik uygulamaları kulaktan duyma tecrübeye degˇil, aras¸tırma sonuçlarına dayandırmayı, bilindigˇi düs¸ünülen her s¸eyi sürekli sorgulamayı ögˇretir. Çünkü insan biyolojisi çok karmas¸ık ve çes¸itlidir. Yararlı oldugˇu gözlemlenmis¸ olan birçok tedavinin, dogˇru sanılan birçok bilginin, dikkatli, bilimsel bir çalıs¸ma sonunda çürütüldügˇü çok sık görülen bir durumdur. Öte yandan alternatif tıbbın popülaritesinin artması nedeniyle bazı büyük firmaların bu pazara yönelmesi ve büyük reklam kampanyaları ile çes¸it çes¸it “dogˇal” ürünlerin piyasaya sürülmesi bu alandaki kontrolsüzlügˇün insan sagˇlıgˇı için yarattıgˇı tehlikeyi büyütüyor. Örnegˇin Çin’de solunum hastalıklarını tedavi etmek için kullanılan bir bitki ABD’de bir diyet destegˇi olarak pazarlanmıs¸ ve fazla miktarda kullanan bir düzineden çok insanda felç, kalp krizi hatta ölüme neden olmus¸tur. Çünkü “dogˇal” demek ille de “güvenli” demek degˇildir. Birçok alternatif tıp uygulamasının ve kullanılan sözde s¸ifa verici dogˇal ürünlerin gerçekten etkili ve güvenli oldugˇunu kanıtlayacak yeterince aras¸tırma henüz yapılmamıs¸tır. Benzer bir sorun da bu hizmeti sunanlar için standart egˇitim ve diploma verecek kurumların olmamasıdır. Bu nedenle sagˇlıkları için alternatif tıbbı tercih edenlerin, bu hizmeti yapanların bilgi ve tecrübe düzeyini belirtecek bir rehberleri yoktur. Alternatif tıpta tüketicinin güvenligˇi ile ilgili sorunların yanı sıra ilaç hammaddesi olarak kullanılan bitki ve digˇer dogˇal kaynakların güvenligˇi ile ilgili sorunlar da vardır. Alternatif tıbbın hızla artan popülaritesi bazı türlerin tükenmesine, dogˇal alan ve kaynakların yok edilmesine neden olabilir. Örnegˇin Sri Lanka’da 2000 yıldır kullanılan 1400 çes¸it tıbbi bitkiden 80’i neredeyse tükenme durumundadır. Alternatif tıbbın etkili ve güvenilir olmasını sagˇlamak için hükümetlerin alternatif tıp bilgilerini kayda geçirmesi; bilginin gelecek kus¸aklara dogˇru aktarılmasını sagˇlaması; tıbbi bitkiler, digˇer dogˇal kaynaklar ve yöntemlerle ilgili ulusal düzenlemeler getirmesi; alternatif tıp uygulayıcılarının egˇitimini düzenlemesi ve aras¸tırma ve gelis¸tirmeye destek vermesi gerekmektedir. 1 Metin A ve Metin B deki bilgilere göre alternatif tıbbın olumlu ve olumsuz yönlerini anlatan 200–250 sözcüklük bir özet yazınız. Yazınızda mümkün oldugˇunca kendi sözcüklerinizi kullanınız. [20] 2 Okulunuzun “Çevre ve Sagˇlık Kulübü” üyesi oldugˇunuzu varsayın. A ve B metinlerindeki bilgileri kendi görüs¸lerinizle gelis¸tirerek, okul gazeteniz için 200–250 sözcüklük bir yazı yazınız. Yazınızda • okuyucularınıza kısaca alternatif ve modern tıbbı tanımlayıp • sizce sagˇlık bakanlıgˇının modern tıp ve alternatif tıp konusunda neler yapması gerektigˇini anlatınız. [20]

4 0513/02/M/J/05 © UCLES 2005 2. Bölüm As¸agˇıdaki “Okullarımız Yıkılmasın” kampanyasının duyurusunu okuyup 3. soruyu cevaplayınız. 3 Bir gazete ve özel televizyon kanalının bas¸lattıgˇı bu kampanyaya okul olarak katkıda bulunabilmek için arkadas¸ınızla birlikte okul radyosunda bir program yapacaksınız. Programınızda • kampanyanın konusu ve amacını, • ikinizin bu konudaki düs¸üncelerini, • ögˇretmen, ögˇrenci ve veli, birlikte bu kampanyaya nasıl katkıda bulunabilecegˇiniz hakkında önerilerinizi, • ve yapılacak bagˇıs¸ların ne s¸ekilde ulas¸tırılacagˇı ile ilgili bilgileri dile getireceksiniz. Programın metnini arkadas¸ınızın soruları ve sizin yanıtlarınız s¸eklinde 200–250 sözcük içinde yazınız. [20] S¸I . MDI . TÜRKI . YE I . ÇI . N TEK YÜREK OLMA ZAMANI Gelecegˇimizin umutları çocuklarımız, okullarında güvende olmak zorundalar. Erzincan’dan Düzce’ye, I . zmit’ten Bingöl’e yas¸anan acı olaylarda, hep okullar yerle bir oldu. S¸imdi Türkiye’nin önünde büyük bir hedef var: OKULLARIMIZ YIKILMASIN! Türkiye’deki okul binalarını deprem riskine kars¸ı koruyabiliriz. Gelin, ne kadar uzakta olursa olsun, Türkiye’nin 1. dereceden deprem bölgesinde bulunan her okuluna gidelim, onları onaralım, güvenli hale getirelim. Unutmayın! ‘Okullarımız Yıkılmasın’ kampanyası için yapacagˇınız her katkı, çocuklarımızın güvenligˇi için çok s¸eyi degˇis¸tirecektir. Zorluklardan umutlar yaratalım; artık okullarımız yıkılmasın! Tel: 0212-478 0505 MEV (Milli Egˇitim Vakfı) Okulumuz Yıkılmasın Kampanyası hesap numaraları TC Ziraat Bankası Ankara Bes¸evler S¸ubesi TL HESAP NO: 55 95 46 EURO HESAP NO: 55 95 61 USD HESAP NO: 55 95 58 SMS Her kısa mesajla 10.000.000 -TL (on milyon) bagˇıs¸ta bulunabilirsiniz ARIA – “KAMPANYA” yazıp 3466’ya gönderin TURKCELL – “KAMPANYA” yazıp 3466 ya gönderin Every reasonable effort has been made to trace all copyright holders where the publishers (i.e. UCLES) are aware that third-party material has been reproduced. The publishers would be pleased to hear from anyone whose rights they have unwittingly infringed. University of Cambridge International Examinations is part of the University of Cambridge Local Examinations Syndicate (UCLES), which is itself a department of the University of Cambridge.