Cambridge A Level Hindi - Language (AS Level only) 8687 — 2016 Oct/Nov Paper 2 · Variant 1

1 (para. 4) (a) (para. 1) ...............................................................................................................................................[1] (b) (para. 2) ...............................................................................................................................................[1] (c) (para. 2) ...............................................................................................................................................[1] (d) (para. 3) ...............................................................................................................................................[1] (e) (para. 4) ...............................................................................................................................................[1] [ 5]

Mark scheme: 1 नीचे Ǒदये गये शÞदɉ के िलए Ĥथम आलेख मɅ िलǔखत उन शÞदɉ या उǒƠयɉ को िलǔखए ǔजनसे उनका अथ[ èपƴ हो जाए। उदाहरणः ख़ौलते (para.4) उƣरः उफ़नते (a) भǒवçय (para.1) भावी [1] (b) सािथयɉ (para.2)सहयोिगयɉ [1] (c) बदलाव (para.2)पǐरवत[न [1] (d) उतावला (para.3)छटपटा [1] (e) धीरज (para.4)धैय[ [1] [पूणाɍकः5]

2 (para. 4) (a) (para. 1) ...............................................................................................................................................[1] (b) (para. 2) ...............................................................................................................................................[1] (c) (para. 3) ...............................................................................................................................................[1] (d) (para. 3) ...............................................................................................................................................[1] (e) (para. 4) ...............................................................................................................................................[1] [ 5]

Mark scheme: 2 िनàनिलǔखत Ĥ×येक शÞद या उǒƠ का Ĥयोग करते हुए अपने शÞदɉ मɅ ऐसे वाÈय बनाइए ǔजससे उनका अथ[ èपƴ हो जाए। उदाहरणः असम जस (para.4) उƣरः Ĥư के इतने ǒवकãप देख कर राम असम जस मɅ पड़ गया Ǒक कौन सा उƣर सहȣ है और कौन सा गलत। (a) पǐरिचत (para.1) [1] (b) आचार- åयवहार (para.2) [1] (c) िनय ğण (para.3) [1] (d) ǒवġोह (para.3) [1] (e) पǐरचचा[ (para.4) [1] [पूणाɍकः5] ि िǔ ɉ े ɉ ȣǔ े ɉ

3 5 (a) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[3] (b) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[2] (c) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[4] (d) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[4] (e) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[2] [ 15+5=20] 2

Mark scheme: 3 िनàनिलǔखत Ĥưɉ के उƣर अपने शÞदɉ मɅ दȣǔजए। आलेख के वाÈयɉ कȧ नकल न करɅ। (Ĥ×येक Ĥư के अंत मɅ अंकɉ कȧ संÉया दȣ गयी है। इसके अितǐरƠ आपके उƣरɉ कȧ भाषा और शैली के िलए 5 अंक िनधा[ǐरत Ǒकये गये हɇ।) (a) Ǒकशोरावèथा को एक उलझती उĨ Èयɉ कहा गया है? तीन कारणɉ Ʈारा èपƴ कȧǔजए। [3] न बालक,न वयèक/ सफलता-असफलता का भेद/ स×य व ħम कȧ अèपƴता [2] (b) एक Ǒकशोर अपने आप को पǐरवार से कटा हुआ Èयɉ अनुभव करता है? कोई दो कारण दȣǔजए। अिभभावक के ǒवचार बदलने कȧ कामना / अिभभावक का उसे बचपना समझ कर Úयान न देना (c) बचपन व Ǒकशोरावèथा के चार अंतरɉ का वण[न कȧǔजए। [4] èवाभाǒवक उ×सुकता/ िनयंğण से मुƠ/ अपने åयǒƠ×व कȧ पहचान/ अपनी छाप लगाने कȧ इÍछा/ अपने पैरɉ पर खड़े होने कȧ अिभलाषा (d) रोज़गार कȧ ĤािƯ मɅ आने वाली चार कǑठनाईयाँ िलǔखए। [4] काम िमलने के अवसर कम/ लाखɉ आवेदक / िसफ़ाǐरश नहȣं/ ǐरƳत के िलये पैसा नहȣं (e) माग[-िनदȶशन के िलए Ǒकशोर को Ǒकन दो चीज़ɉ कȧ आवæयकता है? [2] सुनने वाला/ खुले Ǿप से बात-चीत करना/ ǒववेचना या पǐरचचा[ करना/ अपने िनçकष[ èवयं ढूंढना (कोई दो) [पूणाɍकः 15 + 5=20] ि िǔ ɉ े ɉ ȣǔ े ɉ े Ʌ

4 2 4 5 55 (a) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[4] (b) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[2] (c) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[2] (d) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[4] (e) ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................[3] [ 15+5=20]

Mark scheme: 4 िनàनिलǔखत Ĥưɉ के उƣर अपने शÞदɉ मɅ दȣǔजए। आलेख के वाÈयɉ कȧ नकल न (Ĥ×येक Ĥư के अंत मɅ अंकɉ कȧ संÉया दȣ गयी है। इसके अितǐरƠ आपके उƣरɉ कȧ भाषा और शैली के िलए 5 अंक िनधा[ǐरत Ǒकये गये हɇ।) (a) पीढ़ȣ-अंतराल से Èया अिभĤाय है? पुरानी पीढ़ȣ पर पड़े इसके ǑकÛहȣं चार Ĥभावɉ पर Ĥकाश ािलए [4] पुराने और नये ǒवचारɉ का संघष[/ नयी पीढ़ȣ के åयवहार का ǒवरोध/ तनाव/ कुंठा (b) नयी पीढ़ȣ के ǿदय मɅ आĐोश Èयɉ होता है? दो कारण दȣǔजए। [2] अनुसरण कȧ अव£ा/ तक[हȣन अनुशासन/अपने अनुभवɉ से सीखने कȧ अिभलाषा/ अपने ǒवचारɉ कȧ èवीकृित/ सभी िनण[यɉ मɅ पूण[तः भाग लेने कȧ इÍछा (कोई दो) (c) माता-ǒपता Ǒकसे अपना अपमान समझते हɇ? दो कारणɉ सǑहत उƣर िलǔखए। [2] उनकȧ सलाह न लेना /उनके िनण[य को आदेश समझ कर उसका पालन न करना (d) नाना-नानी और दादा-दादȣ को एक पुल कȧ भाँित Èयɉ माना गया है? चार कारणɉ Ʈारा इसका èपƴीकरण दȣǔजए। [4] युवा-पीढ़ȣ के ǒवचार सुनने का समय/ अनुभव/ धैय[/ माता-ǒपता के युवा-जीवन के उदाहरण (e) नौजवानɉ का अपने नाना-नानी और दादा-दादȣ के जीवन मɅ Èया योगदान है? कोई तीन कारण िलǔखए। [3] नयी शÞदावली से पǐरिचत करना/ तकनीकȧ उपकरणɉ का Ĥयोग िसखाना/ वह सब जो उनके दादा- दादȣ और नाना-नानी के युवा-जीवन मɅ नहȣं था। [पूणाɍकः 15 + 5 = 20]

5 (a) (b) 140 5 (a) [10] (b) [5] ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... [ 15+5=20]

Mark scheme: 5 अिधकतम 140 शÞदɉ मɅ ǑहÛदȣ मɅ िनàनिलǔखत दोनɉ Ĥưɉ के उƣर दȣǔजए। आलेख के वाÈयɉ कȧ नकल न करɅ। (Ĥ×येक Ĥư के अंत मɅ अंकɉ कȧ संÉया दȣ गयी है। इसके अितǐरƠ आ के उƣरɉ कȧ भाषा और शैली के िलए 5 अंक िनधा[ǐरत Ǒकये गये हɇ।) (a) उ यु[Ơ दोनɉ आलेखɉ ‘कैशोय[-उ×सुकता’ तथा ‘ ीǑढ़यɉ का ुल’ के आधार र तीनɉ ीǑढ़यɉ कȧ भूिमका का è ƴीकरण कȧǔजए। [10] सुझावः Ǒकशोरः अ ǐर Èव अवèथा, बच न और युवावèथा के बीच कȧ ǔèथित, सािथयɉ के आचार-ǒवचार से Ĥभाǒवत, माता-ǒ ता के कहने के अनुसार ढ़ने व योÊयता का Ĥमाण- ğ लेने के बाद भी काम का न िमलना, िसफ़ाǐरश का अभाव, ǐरƳत के िलये ैसे न होना, आजीǒवका न िमलने कȧ हताशा, नाना- नानी व दादा-दादȣ से जुड़ना, उÛहɅ अ नी इÍछा से नयी ीढ़ȣ कȧ शÞदावली से ǐरिचत कराना, नये तकनीकȧ उ करणɉ का Ĥयोग िसखाना अिभभावकः आजीǒवका उ ाज[न मɅ åयèत, समय का अभाव, रà रागत ǒवचार, अ ने ǒवचारɉ को लादना, नयी ीढ़ȣ के साथ ǐरचचा[ न करना, अनुशासन के ालन कȧ अ े¢ा रखना, नयी ीढ़ȣ Ʈारा िमली अवहेलना के कारण तनाव-Ēèत और कुंǑठत नाना-नानी व दादा-दादȣ: ीढ़ȣ के अÛतराल को जोड़ने कȧ कड़ȣ, अनुभवी, या[Ư समय, धैय[शील, जब उनके माता-ǒ ता Ǒकशोर थे उस समय कȧ कहािनयाँ सुनाकर नई ीढ़ȣ को आƳासन देना (b) ǒविभÛन ीǑढ़यɉ को एक दूसरे के समी लाने के िलये और Èया करना चाǑहए? अ ने ǒवचार िलǔखए। [5] इस Ĥư के उƣर मɅ रȣ¢ाथȸ के िनजी अनुभव व उसके åयǒƠगत सुझाव/ ǒवचार अ ेǔ¢त हɇ। [ ूणाɍकः15+5=20] अंक रेखा-िचğ के अनुसारः